บทความนี้เขียนจากก้นบึ้งหัวใจของลูกชาวนาซึ่งโชคดีที่มีโอกาสเรียนวิชาเศรษฐศาสตร์ด้วยทุนของฝรั่งในต่างประเทศ ย้อนไปเมื่อสมัยผมยังอยู่ในทุ่งนา พ่อสอนว่าเวลาจะทอดแหให้รอดูปลาผุดเสียก่อน ถ้าปลาไม่ผุด หรือปลาที่ผุดขึ้นมาไม่ใช่ปลาชนิดที่แหของเราจะจับมันได้ อย่าทอดแหลงไปเพราะจะเสียแรงเปล่า หลังไปเรียนวิชาเศรษฐศาสตร์กับฝรั่งจนค่อนข้างแตกฉาน ผมจึงรู้ว่าวิชาหาปลากับวิชาบางอย่างของฝรั่งไม่แตกต่างกัน ฝรั่งสอนว่าเวลาจะทำอะไรให้ศึกษาความเป็นไปได้เสียก่อน เมื่อผมย้อนกลับมาพิจารณาดูว่าเพราะอะไรชาวนาไทยเช่นพ่อแม่ของผมจึงยากจนเมื่อเทียบกับชาวนาชาวไร่ในเมืองฝรั่งก็พบว่า ก่อนปลูกข้าวพ่อแม่ไม่สามารถรู้ล่วงหน้าได้เลยว่าราคาข้าวจะเป็นเท่าไรในช่วงฤดูเก็บเกี่ยว หากปีไหนราคาดี ปีนั้นเรามีรายได้พอจุนเจือ หากปีไหนขายได้เกวียนละ 600 บาท ปีนั้นเราขาดแคลนมาก
Written on June 30, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
4 Comments
เมืองไทยอยู่ในเขตมรสุม ในรอบปีมีฝนตกชุกมากอยู่หลายเดือน แต่ทุกปีเรามีปัญหาหนักหนาสาหัสเรื่องน้ำขาดแคลนสลับกับเรื่องน้ำท่วม วงจรอุบาทว์นี้เกิดขึ้นปีแล้วปีเล่าเพราะความเบาปัญญามากกว่าอย่างอื่น เราไม่เคยเรียนรู้เรื่องการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเพราะความโชคดีที่มีฝนตก จนชาวโลกอิจฉา พวกเราส่วนใหญ่มักไม่รู้ด้วยว่า การบริหารจัดการน้ำนั้นไม่จำกัดอยู่แค่การสร้างเขื่อนและการใช้น้ำเพื่อทำ การเกษตร หรือการสร้างระบบประปาน้อยใหญ่ หากครอบคลุมไปถึงการใช้น้ำในชีวิตประจำวันของเราแต่ละคนด้วย
เรามีนักการเมืองและข้าราชการฉ้อฉลปะปนอยู่จำนวนมาก ฉะนั้น เมื่อประเด็นการขาดแคลนน้ำถูกนำขึ้นมาพูด พวกเขามักเสนอให้หาทางสร้างเขื่อนและโครงการขนาดใหญ่ซึ่งเปิดโอกาสให้พวกเขา หาเงินเข้ากระเป๋าตัวเองและพวกพ้องน้องพี่ ตอนนี้จึงมีการเสนอให้รื้อฟื้นการสร้างเขื่อนบางแห่ง เช่น แก่งเสือเต้นที่ประชาสังคมเห็นว่าน่าจะก่อให้เกิดความเสียหายร้ายแรงขึ้นมาอีก
Written on June 20, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
3 Comments
คงเพราะจีนจะเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนในตอนกลางปีนี้ นิตยสาร National Geographic จึงจัดพิมพ์ฉบับพิเศษประจำเดือนพฤษภาคมซึ่งมีเนื้อหาเป็นเรื่องของเมืองจีนโดยเฉพาะ ในบรรดาเนื้อหาเกือบ 200 หน้ากระดาษ ตอนหนึ่งชื่อว่า “น้ำขม” (Bitter Waters) ประเด็นของตอนนี้อยู่ที่การขาดแคลนน้ำจนเข้าขั้นวิกฤติในเมืองจีน นิตยสารเน้นเรื่องราวของแม่น้ำเหลืองเพราะมันเป็นแม่น้ำคู่บ้านคู่เมืองของประเทศนั้น แม่น้ำสายนี้มีอีกชื่อหนึ่งว่าฮวงโห และได้สมญาว่า “แม่น้ำวิปโยค” เนื่องจากตลอดประวัติศาสตร์ บ่อยครั้งกระแสน้ำที่ล้นฝั่งจะสร้างความเสียหายแก่ไร่นาและคร่าชีวิตชาวจีนเป็นจำนวนมาก ในปัจจุบันนี้นอกจากจะไม่มีน้ำพอแก่ความต้องการของประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขตลุ่มน้ำแล้ว น้ำในแม่น้ำเหลืองส่วนหนึ่งยังเสียจนใช้ไม่ได้แม้กระทั่งเพื่อการชลประทานเพราะพิษจากปฏิกูลและสารเคมีที่ถูกทิ้งและชะล้างลงไปในสายน้ำ
Written on June 9, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
Leave a comment
เมื่อวันศุกร์ที่แล้วได้พูดถึงความเชื่อของผู้เชี่ยวชาญด้านทรัพยากรน้ำที่ว่าการขาดแคลนน้ำจะนำไปสู่วิกฤติในคริสต์ศตวรรษที่ 21 แต่ไม่ได้อ้างถึงรายงานของ WWF และของ WHO ที่พิมพ์ออกมาเนื่องใน “วันน้ำโลก” ซึ่งตรงกับวันที่ 22 มีนาคม เพราะได้ส่งต้นฉบับก่อนการพิมพ์รายงานนั้น WWF ประเมินว่าสายน้ำสำคัญ ๆ ของโลกกำลังจะเหือดแห้งรวมทั้งแม่น้ำโขงด้วยและ WHO คาดว่าการขาดแคลนน้ำจะทำให้ชาวโลกตายปีละว่าหนึ่งล้านคน แต่ข้อสรุปทำนองนี้ไม่ใช่ของใหม่เพราะปราชญ์หลายคนได้พูดถึงมานานพอควรแล้ว เช่น Marc de Villiers และ Fred Peace ซึ่งได้อ้างถึงในคอลัมน์นี้เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา
Written on June 9, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
2 Comments
ข่าวเกี่ยวกับวิกฤติหลากหลายอย่างสร้างความสับสนมากจนยากแก่การสรุปออกมาเป็นข้อความง่าย ๆ ไทยและหลายประเทศประสบวิกฤติการเมือง อีกหลายประเทศยังไม่ฟื้นคืนจากวิกฤติเศรษฐกิจในขณะที่กรีซคงจะล้มละลายหากไม่ได้รับความช่วยเหลือถึง 140,000 ล้านดอลลาร์จากสหภาพยุโรปและกองทุนการเงินระหว่างประเทศ อย่างไรก็ตาม เมื่อขุดค้นจนถึงก้นบึ้งของเหตุการณ์เหล่านี้จะพบว่า ปัญหาเกิดจากการขาดดุลงบประมาณและการขาดดุลคุณธรรม
Written on May 25, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
Leave a comment
หลังจากถดถอยมาเป็นเวลากว่าสองปี เศรษฐกิจโลกมีทีท่าว่าจะฟื้นคืนชีพกลับมาอย่างมั่นคงแล้ว ในช่วงที่ภาคต่างๆ กำลังถดถอยอยู่นั้น ภาคหนึ่งซึ่งขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ได้แก่ การเขียนหนังสือวิจารณ์ปัจจัยที่ก่อให้เกิดวิกฤติและการแก้ไข ในช่วงเวลาเพียงสองปีมีหนังสือพิมพ์ออกมาในอเมริกาไม่ต่ำกว่า 34 เล่ม ในจำนวนนี้ เล่มที่วิจารณ์ตามหลักวิชาเศรษฐศาสตร์อย่างกว้างขวางที่สุด ได้แก่ Freefall : America, Free Markets, and the Sinking of the World Economy โดย ดร. โจเซฟ สติกลิตซ์
Written on May 7, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
2 Comments
โศกนาฏกรรมเป็นศิลปะการแสดงรูปแบบหนึ่งซึ่งมีประวัติยาวนานจากสมัยอาณากรีกโบราณยังรุ่งเรือง ศิลปะแนวนี้ชี้ให้เห็นธาตุแท้อย่างหนึ่งของมนุษย์เรา นั่นคือ ผู้ชมได้รับความบันเทิงจากการดูความทุกข์ร้อนและเศร้าโศกของเพื่อนมนุษย์ด้วยกันอันเป็นแกนของเรื่อง ชาวโรมันนำไปเผยแพร่ทั่วอาณาจักรอันกว้างใหญ่ไพศาลหลังอาณาจักรนั้นรุ่งเรืองขึ้นมาแทนอาณาจักรกรีก แม้อาณาจักรทั้งสองจะล่มสลายไปนับพันปี แต่ศิลปะแนวนี้ยังคงอยู่และเป็นที่รู้กันโดยทั่วไปในนามของ “โศกนาฏกรรมกรีก” (Greek Tragedy)
ในช่วงหลายเดือนมานี้มีรายงานในสื่อต่าง ๆ ซึ่งอ้างถึงโศกนาฏกรรมกรีกบ่อย ๆ แต่รายงานเหล่านั้นไม่ได้หมายถึงศิลปะการแสดงแนวดังกล่าว หากอ้างถึงวิกฤติเศรษฐกิจในประเทศกรีซซึ่งตั้งอยู่ในใจกลางของอาณาจักรกรีกโบราณ
Written on April 12, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
Leave a comment
ณ วันนี้คงไม่มีใครสงสัยต่อไปอีกแล้วว่า ธนาคารกรุงเทพเป็นเป้าสำคัญซึ่งกระบวนการล้มรัฐบาลต้องการโจมตี แรงจูงใจพื้นฐานในการเลือกธนาคารนี้เป็นเป้าอาจเดาได้ว่ามาจากผู้ถือหุ้นใหญ่มีสายสัมพันธ์กับรัฐมนตรี หรือมีความใกล้ชิดเป็นพิเศษกับบุคคลที่กระบวนล้มรัฐบาลต้องการกำจัด แรงจูงใจจะเป็นอะไรคงไม่สำคัญนักเนื่องจากผู้โจมตีทำผิดกฎหมายที่จะต้องได้รับโทษอย่างสาสม มิฉะนั้น สังคมไทยจะไม่ต่างอะไรกับบ้านป่าเมืองเถื่อน
Written on April 11, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
Leave a comment
ผมได้ยินเรื่องความน่าอภิรมย์ของอำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา จากใครต่อใครหลายคนมานาน แต่เพิ่งมีโอกาสผ่านไปเห็นสองครั้งเมื่อเร็ว ๆ นี้เนื่องจากมีผู้ใหญ่ชักชวนให้ไปร่วมงานในฐานะผู้มีพื้นความรู้ด้านการพัฒนาเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อมและแนวคิดเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง ก่อนไปที่นั่น ผมได้รับการบอกเล่าจากผู้ที่ไปพบปะสังสรรค์และประชุมสัมมนากันตามรีสอร์ทต่าง ๆ ว่า อากาศในย่านวังน้ำเขียวเย็นสบายไม่ต่างกับทางภาคเหนือของเมืองไทย ฉะนั้น ไม่จำเป็นต้องเดินทางไปเชียงใหม่และจังหวัดใกล้เคียงเพื่อสัมผัสกับอากาศแบบนั้นอีกแล้ว
Written on March 29, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
4 Comments
ข่าวความรกร้างว่างเปล่าของสนามบินในต่างจังหวัดสะท้อนปรากฏการณ์หนึ่งซึ่งน่าจะชี้ให้เห็นว่า วิธีพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของเราเท่าที่ผ่านมา
ขาดความสมดุลอย่างร้ายแรง นั่นคือ การจะทำอะไรสักอย่างจะต้องมีการก่อสร้างเป็นส่วนประกอบหลัก สิ่งปลูกสร้างที่เกิดขึ้นตามมาจะถูกใช้อย่างคุ้มค่าของเงินทุนที่หายากหรือไม่ เราไม่ค่อยใส่ใจเท่าไรนัก นอกจากสนามบินที่รกร้างว่างเปล่าเพราะเลิกใช้ไปแล้ว ยังมีสนามบินอีกมากที่โดยทั่วไปถูกใช้เพียงจำกัดอีกด้วย สนามบินเป็นสิ่งปลูกสร้างเพียงอย่างเดียวที่เป็นข่าว ทั้งนี้คงเพราะมันมีขนาดใหญ่ที่ใช้เงินทุนจำนวนมากและอาจมีการขัดแย้งของผู้มีประโยชน์ส่วนตัวแฝงอยู่ด้วย ยังมีสิ่งก่อสร้างอีกสารพัดอย่างซึ่งตกอยู่ในสภาพเดียวกัน
Written on March 2, 2010 | Posted in
การพัฒนา |
Leave a comment
