ผู้ที่มีโอกาสเปิดหนังสือเรื่อง An Inconvenient Truth อาจจำภาพถ่ายทางอากาศขนาดใหญ่ซึ่งตีพิมพ์เต็มหน้า 222-223 ได้ ภาพนั้นเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างเฮติกับสาธารณรัฐโดมินิกัน สองประเทศนั้นตั้งอยู่บนเกาะเดียวกันซึ่งมีภูมิอากาศร้อนชื้นและเคยเต็มไปด้วยป่าไม้ เฮติครอบคลุมซีกตะวันตกของเกาะและโดมินิกันครอบคลุมซีกตะวันออก ภาพนั้นแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าทางซีกของเฮติพื้นที่ส่วนใหญ่ได้กลายเป็นสีน้ำตาล ส่วนทางซีกของโดมินิกันยังเป็นสีเขียวชอุ่ม หนังสือเล่มนั้นมีคำอธิบายเพียงสั้น ๆ เพราะผู้เขียนคงต้องการให้ภาพบอกเรื่องเอง ผู้ต้องการอ่านรายละเอียดอาจไปเปิดหนังสือชื่อ “ล่มสลาย” ซึ้งแปลจากเรื่อง Collapse คำอธิบายได้แก่เฮติตัดไม้ทำลายป่าจนในขณะนี้มีพื้นที่ป่าเหลืออยู่เพียง 1% ของเนื้อที่ของประเทศ ส่วนโดมินิกันยังรักษาป่าไว้ได้มาก ข้อมูลนี้อาจชี้ว่า ผู้ใดทำลายป่าให้หมดไป ผู้นั้นจะถูกทำลายด้วย
การสรุปเช่นนั้นอาจทำได้และก็ไม่ผิดเพราะย้อนไปในประวัติศาสตร์ หลายสังคมล่มสลายเพราะทำลายป่า ไม่ว่าจะเป็นสังคมมายา อานาซาซี หรืออีสเตอร์ แต่มันอาจง่ายเกินไปเนื่องจากยังมีปัจจัยสำคัญอื่น ๆ ในเฮติอีก ในเบื้องแรกเนื่องจากประชากรของเฮติเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน ตอนนี้เนื้อที่จึงมีอัตราความหนาแน่นของประชากรสูงมาก จริงอยู่ความหนาแน่นนั้นโดยตัวของมันเองอาจไม่สร้างปัญหาหนักหนาสาหัสนักหากไม่ถูกซ้ำเติมด้วยปัจจัยร้ายแรงอื่น ๆ สำหรับเฮติปัจจัยร้ายแรงที่สุดได้แก่ความแตกแยกในสังคมและการปกครองโดยระบบเผด็จการ จากวันที่ได้เอกราชเมื่อปี 2347 มาจนถึงวันนี้เฮติมีรัฐประหารแล้วถึง 32 ครั้ง ผู้นำเผด็จการล้วนฉ้อฉลและโหดร้าย กลุ่มที่ร้ายที่สุดมาจากครอบครัวดูวาล์เยร์ซึ่งมีอำนาจอยู่ 29 ปี เริ่มจากปี พ. ศ. 2500 อันเป็นช่วงต้นของยุคที่ประเทศกำลังพัฒนาเริ่มเร่งรัดพัฒนาประเทศกันอย่างจริงจัง
ในยุคของการเร่งรัดพัฒนาประเทศนั้น การพัฒนาของเกาหลีใต้และไต้หวันบ่งว่าระบบเผด็จการมิใช่อุปสรรคสำคัญของการพัฒนาเสมอไป อย่างไรก็ตามถ้ามองความเป็นไปในฟิลิปปินส์และเฮติ มันเป็นอุปสรรคใหญ่หลวง ระบบเผด็จการในเฮติชั่วช้ากว่าในฟิลิปปินส์ในยุคของเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส หลายเท่าและครองอำนาจอยู่ยาวนานกว่า ครอบครัวดูวาล์เยร์ใช้อำนาจบาตรใหญ่ผ่านกองทัพและตำรวจลับซึ่งจะจับใครไปฆ่าตัดตอนเมื่อไรก็ได้ ในภาวะเช่นนี้ชาวเฮติที่มีการศึกษาและความสามารถจึงหนีไปอยู่เสียที่อื่นในขณะที่การลงทุนในเฮติแทบไม่มี เมื่อขาดการลงทุนการพัฒนาย่อมเกิดขึ้นไม่ได้ยังผลให้ชาวเฮติส่วนใหญ่ยากจนและต้องหาเลี้ยงชีพด้วยการตัดไม้ทำลายป่าเพื่อนำที่ดินมาใช้ผลิตอาหาร
ท่ามกลางความยากจนนั้นผู้มีอำนาจสามารถยักยอกเอารายได้ของรัฐและความช่วยเหลือจากต่างประเทศไปเข้ากระเป๋าตัวเองได้แล้วใช้จ่ายกันอย่างไม่อั้น ฉะนั้นพวกเขาจึงมีความเป็นอยู่อย่างหรูหราฟุ้งเฟ้อจนก่อให้เกิดความเกลียดชังอย่างรุนแรง ตัวอย่างของความฟุ้งเฟ้อที่ถูกอ้างถึงบ่อย ๆ ได้แก่เรื่องภรรยาของประธานาธิบดีซื้อเสื้อกันหนาวขนสัตว์ชั้นเยี่ยมให้ตัวเองและเพื่อน เนื่องจากเฮติเป็นเมืองร้อนไม่เหมาะแก่การใช้เสื้อชนิดนั้น ภรรยาของประธานาธิบดีก็สั่งให้พนักงานของรัฐทำความเย็นของห้องที่จะมีงานราตรีจนหนาวปานตู้เย็นเพื่อเอื้อให้พวกที่มีเสื้อกันหนาวราคาแพงสวมเสื้ออวดกัน แม้ครอบครัวนั้นจะถูกขับไล่ออกไปนอกประเทศหลัง 29 ปี แต่เฮติก็พัฒนาไม่ได้เพราะสังคมตกอยู่ในภาวะแตกแยกร้ายแรงจนถึงขั้นล่มสลาย ในขณะนี้จึงต้องมีทหารขององค์การสหประชาชาติเข้าไปตั้งอยู่เพื่อช่วยดูแลความเรียบร้อย
คงมีผู้มองว่าเมืองไทยไม่มีทางเป็นเช่นนั้น แต่นั่นเป็นการมองด้วยความประมาท แผ่นดินไหวในเฮติชี้บ่งว่าภัยธรรมชาติอาจสร้างความเสียหายแบบคาดไม่ถึง เมืองไทยจะมีแผ่นดินไหวหรือไม่ไม่มีใครรู้ แต่คลื่นยักษ์เมื่อปี 2547 ได้ชี้ให้เห็นแล้วว่า ภัยธรรมชาติอาจเกิดเมื่อไรก็ได้ และถ้าเราไม่พร้อม ความเสียหายร้ายแรงจะเพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณ ในอนาคต ระดับน้ำทะเลจะสูงขึ้นเรื่อย ๆ ในขณะที่กรุงเทพฯ จะทรุดลงต่อไป นั่นหมายความว่ากรุงเทพฯ จะจมบาดาลปีละนาน ๆ ในฤดูฝน มีคนไทยกี่คนที่พร้อมรับเหตุการณ์นี้ ?
ประชากรไทยยังเพิ่มขึ้นและจำนวนมากยังยากจนต่อไปซึ่งเป็นแรงผลักดันให้ทำลายป่ากันเพิ่มขึ้น ยิ่งกว่านั้นคนที่มีอันจะกินก็พากันทำลายป่าไม่ว่าจะเป็นเพื่อทำรีสอร์ทหรือบ้านพักตากอากาศ คนไทยอาจไม่ถึงกับอดข้าวตายในเร็ววัน แต่เมื่อไรคนจนจำนวนมากซื้อข้าวไม่ได้ เมื่อนั้นสังคมไทยจะเกิดจลาจลทันที ในขณะนี้ผู้มีเงินในเมืองไทยยังมักใช้เงินกันแบบฟุ้งเฟ้อเพื่ออวดอ้างความมั่งมีอันเป็นการสร้างความแตกแยกเพราะคนไทยส่วนใหญ่มีความประทับใจว่า ความร่ำรวยนั้นได้มาด้วยความไม่เป็นธรรมและจากความฉ้อฉล เรามีรัฐประหารและการปราบประชาชนจนนองเลือดหลายต่อหลายครั้งหลังเปลี่ยนการปกครองเมื่อปี 2475 และจะมีต่อไปหากความแตกแยกของคนไทยไม่ได้รับการเยียวยา เป็นเวลาหลายปีที่สังคมเรามีความแตกร้าวลึกมากชนิดที่ไม่เคยมีมาก่อน การคิดว่าสิ่งที่กล่าวมานี้เป็นปรากฏการณ์ชั่วคราวรังแต่จะทำให้พวกเราขุดหลุมฝังตัวเองเช่นเดียวกับเฮติ

…….
ดร.ไสว บุญมา ตีพิมพ์ในคอลัมน์ บ้านเขาเมืองเรา หนังสือพิมพืกรุงเทพธุรกิจ ฉบับวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2553

When I was growing up, temple buildings normally had no door- and window-bars and were not locked. Times have clearly changed. Without those bars and locks, religious artifacts, notably golden Buddha statues, would have quickly disappeared.

The monks’ living quarters appear too large for the few monks that are around. They will perhaps be full when more monks are traditionally ordained prior to the 3-month Lent or rain retreat. The most prevalent signs of life around those buildings are the numerous pigeons, actively vying for mates and the best spots to nest, leaving droppings everywhere. Most buildings are not well kept. Presumably, there is not enough manpower to keep all of them in a spic-and-span condition.

All temples have many Buddha statues, some are situated outside buildings and are reputed to be the largest of their kind, either in Thailand or in the world. It was quite ironic that during some of these visits, I was accompanying a Buddhist monk who was reading a small book I had written about the Amish community in the US some 8 years ago. As we know, the Amish lead a simple life, using only pre-Industrial Revolution technology; they thus do not use electricity, cars, or farm tractors with internal combustion engines. They are highly devoted Christians who do not believe in constructing church buildings or images of the Prophet and the Cross. They temporarily convert a farm house to use as a church when they perform religious ceremonies.

If I were to be asked: between the Thai Buddhists whose temples possess those impressive buildings and statues, and the Amish who have none, who conduct their daily lives according to the teachings of their religions more strictly, I would answer without hesitation that it is the Amish.

At one temple in Pho Thong district, Ang Thong province, I was drawn to a well-built structure which had a sign in large letters, reading “Community Library.” I thought the idea behind locating the community library within the temple grounds was excellent for the temple is surrounded by houses of worshipers and also has a school. Students, monks and people in the community would have easy access to it. As I walked closer, however, I found that it was not well-kept and the fence gate was locked. As its windows were open, I could see within from outside its fence. To my utter surprise, there were no books and, besides a few broken book shelves, the place was full of discarded materials. It was an extremely expensive place to store junk indeed.

The state of that library reminds me of many buildings that were constructed during the OTOP (one tambon, one product) fever in the early part of the Taksin administration. Many of them are now rarely used, or worse, stand largely empty and in various states of decay.
The existence of many unused or under-utilized buildings reflects the main approach that Thais have been taking for solving problems or starting new projects: the first thing to do is to build new structures, roads, etc. for nothing works without civil work. And, of course, it is the civil work that provides politicians and people in the leadership positions with a ready avenue for the siphoning-off of public funds. Although that approach has made Thailand the envy of most countries in a similar stage of economic development — Thailand is way ahead of most, if not all, the lower middle-income countries in terms of basic infrastructure – it has kept Thailand from catching up with more advanced countries.

Of course, Thailand has company when it comes to focusing almost exclusively on the ‘hardware’ part of development. If it wishes to one day join the ranks of advanced countries, however, it must rethink its approach by putting more emphasis on the ‘software’.

Sawai Boonma.

กระบวนการชิงทุนการศึกษาในวันที่ ๒๒-๒๓ มกราคมมีดังนี้
ในวันที่ ๒๒ นักเรียนทั้ง ๒๗ คนได้รับเวลาบนเวทีคนละ ๑๐ นาทีเพื่อสรุปเนื้อหาและวิจารณ์หนังสือ โอวาทสี่ของท่านเหลี่ยวฝาน ให้คณะกรรมการฟัง หลังจากนั้น คณะกรรมการคัดเลือกนักเรียนที่นำเสนอได้ดีที่สุดไว้ ๘ คนเพื่อให้คณะกรรมการอีกชุดหนึ่งสัมภาษณ์เป็นรายบุคคลในตอนเช้าของวันที่ ๒๓ ในการสัมภาษณ์นี้นักเรียนแต่ละคนได้รับเวลา ๑๕ นาทีซึ่งคณะกรรมการจะเลือกถามเกี่ยวกับอะไรก็ได้ที่อยู่ในหนังสือเล่มนั้นเพื่อจะให้แน่ใจว่านักเรียนได้อ่านมาจริงและเข้าใจในเนื้อหาอย่างถ่องแท้ ไม่ใช่ท่องบทสรุปที่ครูอาจเขียนให้มาเสนอบทเวที หลังจากนั้นคณะกรรมการซึ่งประกอบด้วยอาจารย์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านภาษาไทย ๓ คนจึงตัดสิน ผู้ได้คะแนนสูงสุดได้รับทุนการศึกษา ๑๐,๐๐๐ บาท รองอันดับแรก ๖,๐๐๐ บาท รองอันดับสอง ๔,๐๐๐ บาท รางวัลชมเชยรอบสอง ๕ รางวัล ๆ ละ ๒,๐๐๐ บาท ส่วนนักเรียนที่ไม่ได้เข้าสัมภาษณ์รอบสอง ๑๙ คนได้รับทุนการศึกษาคนละ ๑,๐๐๐ บาท

ในระหว่างสองวันนี้มีผู้ที่ไม่ใช่ชาวบ้านนาไปร่วมงานประมาณ ๔๐ คน บางคนเดินทางมาจากจังหวัดห่างไกล บางคนมาจากต่างประเทศ บางคนมีหนังสือไปฝากนักเรียน บางคนบริจาคเงินให้มูลนิธิฯ เพื่อนำไปทำกิจกรรมส่งเสริมการอ่านในปีต่อไป นิตยสาร ครอบครับพอเพียง นำคณะ “ครอบครัวสุขสันต์” ไปเยือนซึ่งทำให้ผู้ร่วมงานสนุกสนานกันพร้อม ๆ กับนักเรียน นอกจากนั้นในวันที่ ๒๓ ยังมีกิจกรรมเล่านิทานของเด็กและการแสดงจักรยานล้อเดียวของนักเรียนโรงเรียนวัดโคกสว่างซึ่งอยู่ในโครงการนี้อีกด้วย

โรงเรียนที่ส่งนักเรียนเข้าชิงทุนการศึกษาครั้งนี้ได้แก่
๑. โรงเรียนอนุบาลบ้านนา (วัดช้าง) ซึ่งได้ลำดับ ๑ นักเรียนชื่อ ดญ. น้ำเพชร รอดประเสริฐ
๒. โรงเรียนวัดพิกุลแก้วซึ่งได้ลำดับ ๒ นักเรียนชื่อ ดช. สุวพัชร โหยหวน
๓. โรงเรียนวัดทองย้อย (วุฒิกรประชานุกูล) ซึ่งได้ลำดับ ๓ นักเรียนชื่อ ดญ. มนัสนันท์ พวงพัฒนชัย
๔. โรงเรียนวัดอัมพวัน ซึ่งได้รางวัลชมเชยรอบสอง นักเรียนชื่อ ดช. ณัฐพล วาดเขียน
๕. โรงเรียนวัดโพธิ์แก้วเบญจธาราม ซึ่งได้รางวัลชมเชยรอบสอง นักเรียนชื่อ ดญ. รัตติกาล จันทะภักดี
๖. โรงเรียนบ้านเขาหัวนา ซึ่งได้รางวัลชมเชยรอบสอง นักเรียนชื่อ ดญ. สุภาภรณ์ ใต้โพธิ์
๗. โรงเรียนวัดบ้านพริก ซึ่งได้รางวัลชมเชยรอบสอง นักเรียนชื่อ ดช. ณัฐนันท์ ทองอร่าม
๘. โรงเรียนบ้านคลอง ๓๓ ซึ่งได้รางวัลชมเชยรอบสอง นักเรียนชื่อ ดช. สราวุฒิ น้ำทอง
๙. โรงเรียนวัดแหลมไม้ย้อย
๑๐. โรงเรียนบ้านหนองกันเกรา
๑๑. โรงเรียนบ้านเขาดิน
๑๒. โรงเรียนวัดเนินสะอาด
๑๓. โรงเรียนวัดหนองเคี่ยม
๑๔. โรงเรียนวัดป่าขะ
๑๕. โรงเรียนวัดหนองคันจาม
๑๖. โรงเรียนบ้านคลอง ๓๐
๑๗. โรงเรียนบ้านชะวากยาว
๑๘. โรงเรียนบ้านเขาไม้ไผ่
๑๙. โรงเรียนวัดโบสถ์เจริญธรรม
๒๐. โรงเรียนวัดท่าทราย
๒๑. โรงเรียนวัดเกาะพิกุล
๒๒. โรงเรียนวัดศรีสุวรรณ
๒๓. โรงเรียนวัดโคกสว่าง
๒๔. โรงเรียนไทยรัฐวิทยา ๗๓
๒๕. โรงเรียนวัดสะพาน
๒๖. โรงเรียนบ้านเขาเพิ่ม
๒๗. โรงเรียนบ้านเขาส่องกล้อง

ภาพ : ประธานมูลนิธินักอ่านบ้านนา อ. บุญยัง รอดประเสริฐ รับมอบหนังสือและทุนจากคุณพิพัฒน์ เศวตวิลาศ

ดร.ไสว บุญมา

อะไรจะเป็นแรงบันดาลใจของฝ่ายกองทัพก็ตาม แต่เมืองไทยไม่ควรซื้ออาวุธใหม่ในตอนนี้ด้วยปัจจัยหลายอย่าง ในเบื้องแรก ผลของการประกาศซื้ออาวุธใหม่ทันทีเมื่อเพื่อนบ้านซื้อก็คือการกระตุ้นให้เกิดการแข่งขันกันในด้านพลังทางทหาร การกระทำเช่นนั้นนอกจากจะไม่มีผลดีแล้ว ยังจะมีผลร้ายต่อการสร้างสมาคมอาเซียนให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้นอีกด้วย นอกจากนั้น การซื้ออาวุธเป็นการใช้เงินตราต่างประเทศในต่างแดนซึ่งเมืองไทยยังมีไม่พอจนถึงกับต้องไปขอกู้เพิ่มจากต่างประเทศอยู่แล้ว เมื่อนำไปใช้ในต่างแดน เงินนั้นจะไม่มีผลในการกระตุ้นเศรษฐกิจของไทยซึ่งยังต้องการแรงกระตุ้นต่อไปเพื่อให้พ้นภาวะถดถอย ยิ่งกว่านั้น เรายังต้องการเงินจำนวนมากเพื่อลงทุนในโครงการพื้นฐานขนาดใหญ่โดยเฉพาะในการปรับปรุงการขนส่งทางรถไฟและการสร้างเมืองใหม่เพื่อลดภาวะแออัดของกรุงเทพฯ

เมื่อเทียบกับประเทศที่มีการพัฒนาเศรษฐกิจอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน ปัจจัยพื้นฐานด้านการขนส่งของไทยนับว่าอยู่ในขั้นดีมากยกเว้นในส่วนของการขนส่งทางรถไฟเท่านั้น การรถไฟมีปัญหาหมักหมมมาช้านานและไม่เคยมีรัฐบาลไหนต้องการเข้าไปแก้ไขอย่างจริงจัง การที่รัฐบาลนี้คิดจะทำจึงควรได้รับการสนับสนุน การขนส่งทางรถไฟนับวันจะมีความสำคัญเพิ่มขึ้นโดยเฉพาะในการเชื่อมต่อกับประเทศเพื่อนบ้านซึ่งต้องการรวมกันเป็นเขตตลาดร่วมขนาดใหญ่ในอนาคตอันใกล้ เมืองไทยตั้งอยู่ในตำแหน่งศูนย์กลางของกลุ่มอาเซียนซึ่งการติดต่อค้าขายกับประเทศใหญ่ ๆ เช่นจีนนับวันจะมีความสำคัญยิ่งขึ้น เมืองไทยต้องลงทุนขนานใหญ่เพื่อปรับเปลี่ยนระบบรถไฟของไทยให้สามารถเชื่อมต่อกับของพวกเขาได้ทันที การปรับเปลี่ยนต้องเริ่มทำเสียตั้งแต่วันนี้ก่อนที่มันจะกลายเป็นอุปสรรคสูงขึ้นไปกว่าในปัจจุบัน ยิ่งกว่านั้น การใช้เงินจำนวนมากเพื่อลงทุนเชื่อมโยงโครงข่ายรถไฟจะมีผลดีในด้านการกระชับความสัมพันธ์กับเพื่อนบ้านมากกว่าการใช้เงินนั้นแข่งขันกันซื้ออาวุธ

เป็นที่ทราบกันดีว่าแนวคิดที่จะสร้างเมืองใหม่เพื่อลดความแออัดในกรุงเทพฯ มีมานมนาน แต่ไม่มีรัฐบาลไหนคิดที่จะทำอย่างจริงจังจนกระทั่งถึงยุคของนายกรัฐมนตรีทักษิณ ชินวัตร แต่น่าเสียดายที่จุดมุ่งหมายในการสร้างเมืองใหม่ของรัฐบาลนั้นถูกบิดเบือนเพื่อจะให้เพื่อนฝูงและญาติพี่น้องของนายกรัฐมนตรีมีโอกาสสร้างความร่ำรวยจนความถูกต้องของโครงการถูกมองข้าม ยังผลให้การขับเคลื่อนที่จะสร้างเมืองใหม่ต้องชะงักต่อไปอีกนานเพราะรัฐบาลต่อ ๆ มาหยุดใส่ใจ ร้ายยิ่งกว่านั้น รัฐบาลปัจจุบันกลับเพิ่มความสำคัญให้แก่การลงทุนจำนวนมหาศาลผ่านการก่อสร้างรถไฟฟ้า ถนนยกระดับและสะพานลอยในกรุงเทพฯ การลงทุนเช่นนี้จะไม่มีทางแก้ปัญหาที่มากับความแออัดให้หมดไปได้เพราะมันจะตามความแออัดไม่ทันเนื่องจากการลงทุนเหล่านั้นคือส่วนหนึ่งของตัวดึงดูดผู้คนให้อพยพเข้ามายู่ในกรุงเทพฯ มากขึ้น

น่าจะเป็นที่ทราบกันดีแล้วว่า ในอนาคตอันใกล้ เมืองใหม่จะมีความสำคัญยิ่งขึ้นเพราะภาวะโลกร้อนจะทำให้น้ำท่วมกรุงเทพฯ ร้ายแรงขึ้นมากเนื่องจากระดับน้ำทะเลจะสูงขึ้นเรื่อย ๆ ในขณะที่กรุงเทพฯ ยังคงทรุดลงต่อไป ค่าใช้จ่ายในการบรรเทาปัญหาน้ำท่วมแต่ละครั้งจะเพิ่มขึ้นเป็นเงาตามตัว ตอนนี้เริ่มมีการพูดถึงการสร้างระบบทำนบ พนังและเขื่อนขนาดใหญ่ในบริเวณกรุงเทพฯ และปริมณฑล รวมทั้งประตูกั้นน้ำทะเลขนาดใหญ่ในแนวเดียวกับโครงการในประเทศเนเธอร์แลนด์ โครงการขนาดนั้นย่อมมีการลงทุนสูงจึงมักได้รับการผลักดันจากนักการเมืองและธุรกิจก่อสร้างยังผลให้ศักยภาพของมันถูกบิดเบือน ในขณะนี้แม้ประเทศเนเธอร์แลนด์เองก็เริ่มสงสัยแล้วว่า ประตูกั้นน้ำนั้นจะป้องกันน้ำท่วมได้จริงหรือไม่เมื่อพายุใหญ่เกิดขึ้นในขณะที่น้ำทะเลมีระดับสูงกว่าที่คาดไว้ ทั้งนี้เพราะในตอนออกแบบประตู ภาวะโลกร้อนยังไม่ปรากฏ

การลงทุนในสองด้านที่อ้างถึงนี้มีความสำคัญในตัวของมันเองอยู่แล้ว หากนำทั้งสองมาสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิดโดยให้รถไฟมีบทบาทสูงในการขนส่งระหว่างเมืองใหม่กับกรุงเทพฯ ค่าตอบแทนของการลงทุนก็จะยิ่งสูงขึ้น หากรัฐบาลปัจจุบันไม่คิดจะทำตามแนวที่เสนอ พรรคการเมืองใหม่ควรจะรวมโครงการทั้งสองไว้ในกรอบนโยบายของตน หากวันหนึ่งข้างหน้ามีโอกาสเป็นรัฐบาล จะได้สร้างผลงานที่มีค่าต่อประชาชนทันที

ดร.ไสว บุญมา พิมพ์ในคอลัมน์ บ้านเขาเมืองเรา หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ วันศุกร์ที่ 22 มกราคม 2553

The cutting down of forest by Haitians reflects the pressure put on natural resources by an ever larger population. Worse than the population pressure, however, is a long history of bad management under a series of corrupt governments that Haitians have had to endure after Haiti attained independence in 1804. Since then, the country has witnessed 32 coups as the national authority is continuously disputed by various factions, notably the army and the elite. The United States occupied it during 1915-1934 and since the 2004 popular uprising the government survives largely through the support of the troops provided by the United Nation Stabilization Mission in Haiti.

The popular uprising of 2004 was the last in a series of major protests especially staged against a particularly brutal brand of dictatorship practiced by the Duvaleir family which ruled Haiti during 1957-1986. The regime was highly corrupt, enabling members of the ruling family to live in luxury impervious of the dire poverty suffered by a large part of the general population. A popular story is often repeated about the dictator’s wife who fancied the life style of some rich Europeans. While traveling abroad, she acquired a large number of expensive fur coats for herself as well as for her friends. As Haiti is situated in the tropics, there is no need for that kind of outerwear. Undeterred, she ordered that the temperature of the ballroom be lowered to an appropriately chilly level so that she and her friends could have a ball prancing around in those coats.

Such banal insensitivity was widely resented by poor Haitians who were kept under tight control by a private army as well as a notorious death squad known as Toton Macoutes. Having to choose between constant hunger and death by bullets, many long suffering Haitians finally felt desperate enough to choose the latter, leading to a major uprising that forced the dictator to flee the country in 1986. But that did not end the fractious social and political situation. As a result, the country has become virtually ungovernable, necessitating the United Nations to station its troops there.

Can what has happened in Haiti happen in Thailand? Thais are likely to dismiss any suggestion that it can. But I say it very likely will. From the natural disaster side, the 2004 tsunami has already proved that it can. With the sea level rising and Bangkok concurrently sinking, a devastating flood of Bangkok could very well happen sooner than later. From the manmade side, the Thai population keeps increasing, with the poor and not-so-poor continuously encroaching on the dwindling forest. Even a privy counselor is allegedly involved. Quite a few coups and brutal suppressions of protestors have taken place since the form of government was changed in 1932 — and another one can never be ruled out as political and social conflicts remain high, fuelled largely by continued insensitivity and rampant corruption of the elite and the ruling class.

The economy has been reasonably strong thanks to a solid natural resources base but it will suffer if the insensitivity, corruption and conflicts remain the way they are. Am I an alarmist? Perhaps, but isn’t it better to see that what has happened in Haiti can happen here – and therefore try to do something to prevent it, than to feel smug now but sorry later?

Sawai Boonma , first published : Bangkok Post , January 20, 2010

เมื่อมองลึกลงไป ปัจจัยที่ทำให้สินค้าจีนจำนวนมากด้อยคุณภาพมีรากฐานมาจากด้านวัฒนธรรมซึ่งนำไปสู่ปัจจัยทางด้านเทคนิค ผู้เขียนเล่ารายละเอียดเกี่ยวกับพฤติกรรมต่าง ๆ ของนักธุรกิจจีนว่ามีจุดมุ่งหมายอยู่ที่จะทำอย่างไรจึงจะได้สัญญาสั่งซื้อสินค้าจากต่างประเทศ เมื่อได้สัญญาสั่งซื้อสินค้าแล้วพวกเขามองว่าไม่จำเป็นต้องรักษาคำพูดหรือจริยธรรม ฉะนั้น จึงเป็นของธรรมดาที่พวกเขาจะพยายามสร้างภาพให้ปรากฏว่าตัวเองมีความสามารถในการผลิตสินค้าด้วยวิธีผักชีโรยหน้าและการกุลีกุจอเอาใจผู้จะเป็นลูกค้าในตอนเริ่มต้น ในบางกรณี ผู้ผลิตถึงกับมีการเล่นละครโดยการตั้งกระบวนการผลิตขึ้นมาตบตาผู้ต้องการจะสั่งซื้อสินค้าจากต่างประเทศ บางครั้งก็โกหกเอาดื้อ ๆ ว่ามีความสัมพันธ์กับบริษัทที่มีชื่อเสียง บางทีก็ตั้งบริษัทตัวแทนขึ้นมาในต่างประเทศเพียงเพื่อขอตัวอย่างสินค้าจากบริษัทต่าง ๆ ในประเทศนั้นแล้วนำไปวางเป็นตัวอย่างในงานแสดงสินค้าในเมืองจีนเพื่อโฆษณาว่านั่นเป็นสินค้าที่ตนผลิต หรือยอมตกลงราคาที่รู้แน่นอนว่าตนเองจะทำไม่ได้ แต่จะใช้วิธีลดต้นทุนแบบลดมาตรฐานของสินค้าในภายหลัง

หลังจากได้สัญญาสั่งซื้อสินค้าแล้ว ผู้ผลิตจะเริ่มผลิตสินค้าให้ได้คุณภาพตรงตามสัญญาเพียงในตอนต้น ๆ หลังจากนั้นก็มักจะค่อย ๆ ลดต้นทุนด้วยการลดส่วนประกอบบางอย่างทีละเล็กละน้อย หากผู้สั่งซื้อจับไม่ได้ก็จะทำไปเรื่อย ๆ หากถูกจับได้ก็จะหาข้อแก้ตัวไปต่าง ๆ นานาและแก้ปัญหาให้ ส่วนสินค้าที่ผลิตไปแล้วแต่ถูกจับได้ว่าผิดมาตรฐานก็ไม่ยอมทำลาย หากเก็บไว้ขายให้ประเทศอื่นโดยเฉพาะประเทศด้อยพัฒนาที่มาตรฐานการตรวจสินค้าไม่ค่อยสูงอยู่แล้ว ในหลาย ๆ กรณีจะมีการใช้ส่วนประกอบที่มีคุณภาพต่ำกว่าแทนสิ่งที่ตกลงกันไว้ เรื่องนี้ผู้สั่งซื้อสินค้ามักจับไม่ค่อยได้เพราะจะต้องใช้การทดสอบเป็นประจำซึ่งต้องใช้ทุนสูงมาก หรือในกรณีที่จับได้ก็ไม่รู้จะไปฟ้องร้องเอากับใครเพราะรัฐบาลจีนไม่ให้ความสำคัญต่องานด้านรักษาสัญญาเกี่ยวกับคุณภาพของสินค้าอยู่แล้ว ส่วนกระบวนศาลยุติธรรมของจีนก็ขาดกฎหมายในด้านนี้ ผู้เขียนคุ้นเคยกับสังคมตะวันตกซึ่งคนงานมักรายงานการโกงกันตรง ๆ แบบนี้ แต่คนงานจีนไม่มีทัศนคติที่จะรายงานการทำผิดจรรยาบรรณ การจะพึ่งการรายงานจากคนงานจึงเป็นไปไม่ได้

สำหรับในด้านการละเมิดลิขสิทธิ์ที่มีอยู่อย่างแพร่หลาย ผู้เขียนมองว่าส่วนหนึ่งมาจากทัศคติจีนที่มีมาตั้งแต่โบราณ นั่นคือ ยกย่องผู้ที่มีความสามารถในการเลียนแบบได้อย่างยอดเยี่ยม นอกจากนั้น ผู้ผลิตจีนมักรับผลิตสินค้าที่ลูกค้าในประเทศก้าวหน้าสั่งตามมาตรฐานแม้การผลิตนั้นจะขาดทุนบ้างก็ตาม แต่พวกเขาจะไม่หยุดเพียงเท่านั้น แต่จะผลิตสินค้าอย่างเดียวกันแต่ด้วยการลดต้นทุนและคุณภาพจำนวนมากแล้วขายให้แก่ผู้ซื้อจากประเทศด้อยพัฒนา ส่วนนี้จะทำกำไรให้แก่พวกเขา ฉะนั้น ชาวอเมริกันจึงซื้อสินค้าจีนได้ถูกกว่าที่น่าจะเป็น ส่วนลูกค้าในประเทศด้อยพัฒนาต้องรับกรรมจ่ายส่วนต่างให้ทั้งในด้านการได้สินค้าด้อยคุณภาพและความเสี่ยงจากการใช้สินค้านั้น

ในด้านของคนงาน ปัญหามาจากหลายด้านนอกจากจะไม่รายงานเรื่องการละเมิดจริยธรรม เช่น พฤติกรรมการถ่มน้ำลายซึ่งในเมืองจีนถือเป็นของธรรมดา ทว่าในโรงงานที่ต้องการความสะอาดสูง พวกเขาก็ยังทำ หรือในด้านมาตรฐานในด้านความสะอาด เมื่ออยู่ที่บ้านคนงานอาจมีระดับความสะอาดระดับหนึ่งซึ่งต่ำกว่ามาตรฐานของโรงงาน หรือผู้ตรวจสินค้ามองว่าเนื่องจากพวกเขาไม่ได้ใช้สินค้าเอง สินค้าจะบกพร่องก็ปล่อยให้ผ่านไปดีกว่าสร้างปัญหากับนายจ้าง

อีกด้านหนึ่งได้แก่สื่อซึ่งตามธรรมดาน่าจะทำหน้าที่วิเคราะห์ปัญหาแล้วนำมาราย แต่สื่อจีนมักไม่ได้มองว่าตนมีหน้าที่เช่นนั้น ความกดดันที่จะทำให้นักธุรกิจรักษาจรรยาบรรณจึงมีน้อย
หนังสือเล่มนี้เหมาะสำหรับนักธุรกิจที่ซื้อหรือสั่งผลิตสินค้าในเมืองจีนเป็นพิเศษ และถ้าเป็นไปได้ควรจะมีผู้นำมาเสนอให้ผู้บริโภคโดยทั่วไปตระหนักถึงเรื่องราวเกี่ยวกับคุณภาพของสินค้าที่มาจากเมืองจีน โดยเฉพาะสินค้าที่อาจจะสร้างปัญหาด้านสุขภาพไม่ว่าจะเป็นอาหาร เครื่องสำอาง หรือของเด็กเล่น.

ดร.ไสว บุญมา บทความนี้ตีพิมพ์ในคอลัมน์ บ้านเขาเมืองเรา หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ วันศุกร์ที่ 15 มกราคม 2553